Beschermde planten en dieren

Algemeen

De natuur staat onder druk. Daarom beschermt de Omgevingswet planten en dieren die in het wild leven. Zo voorkomen we dat soorten verdwijnen. De regels gelden voor iedereen: inwoners, bedrijven, organisaties en overheden. De provincie Limburg controleert of mensen en organisaties zich aan deze regels houden. Ook geeft de provincie vergunningen.

Wat staat er in de Omgevingswet?

In de Omgevingswet staan regels om kwetsbare planten en dieren te beschermen. Deze regels gelden overal, dus ook buiten natuurgebieden.

U mag bijvoorbeeld niet:

  • beschermde dieren doden, vangen of verstoren;
  • plekker waar dieren leven, eten en jongen krijgen beschadigen of weghalen; 
  • beschermde planten plukken of beschadigen.

In onze gemeente komen onder andere deze beschermde soorten voor: das, bever, roek, huismus, vleermuis, alpenwatersalamander en lange zonnedauw. Een volledige lijst vindt u op deze website. 

Tijdens het broedseizoen (de periode waarin vogels nesten bouwen en jongen krijgen) zijn alle vogels beschermd.

Werkzaamheden die gevolgen kunnen hebben voor dieren en planten

Sommige werkzaamheden kunnen gevolgen hebben voor beschermde planten en dieren. De wet noemt dit een flora- en fauna-activiteit (een activiteit die invloed kan hebben op beschermde planten of dieren).

Voorbeelden zijn:
  • het verbouwen of slopen van een gebouw met nesten van vogels of verblijfplaatsen van vleermuizen; 
  • het kappen van bomen met nesten of holtes; 
  • woningbouw of de aanleg van wegen; 
  • het organiseren van een evenement.

Voor deze werkzaamheden heeft u soms een omgevingsvergunning nodig. De provincie Limburg beoordeelt deze aanvragen. Meer informatie hierover leest u op deze webpagina van de Provincie Limburg.

Ecologisch onderzoek

Gaat u bouwen, slopen, isoleren, bomen kappen, onderhoud uitvoeren of een evenement organiseren? Dan moet u vaak eerst onderzoeken of beschermde planten of dieren aanwezig zijn. 

Dit heet een ecologisch onderzoek (onderzoek naar beschermde planten, dieren en hun leefomgeving).

Het onderzoek laat zien of uw plannen gevolgen hebben voor de natuur. Is dat zo? Dan moet u maatregelen nemen om schade te voorkomen.

Wanneer is onderzoek verplicht?

Onderzoek is nodig:

  • als beschermde soorten aanwezig kunnen zijn;
  • als u een omgevingsvergunning aanvraagt voor werkzaamheden die gevolgen kunnen hebben voor beschermde soorten.
Bij een vergunningaanvraag moet u vaak een onderzoeksrapport meesturen.

Natuurwaardenkaart

De gemeente Gennep heeft een natuurwaardenkaart. Op deze kaart ziet u waar beschermde dieren zijn gevonden en waar ze waarschijnlijk voorkomen. De kaart helpt u bij plannen voor bouw, verbouw, sloop of nieuwbouw.

Staan er geen beschermde dieren op de kaart? Dan moet u nog steeds voorzichtig omgaan met de natuur. Dit heet de zorgplicht.

Quickscan Flora en Fauna

Een ecologische quickscan (een eerste onderzoek naar beschermde planten en dieren) laat zien of beschermde soorten aanwezig kunnen zijn en of uw plannen gevolgen hebben voor deze soorten.

De uitkomst kan zijn:

  • Er zijn geen beschermde soorten gevonden. Verder onderzoek is niet nodig.
  • Beschermde soorten kunnen aanwezig zijn. Daarom is extra onderzoek nodig. 
  • Beschermde soorten kunnen aanwezig zijn, maar met maatregelen kunt u schade voorkomen. Denk aan werken buiten het broedseizoen of het beperken van verlichting in de nacht.

Zorgplicht

Iedereen moet zorgvuldig omgaan met planten, dieren en hun leefomgeving. Dit heet de zorgplicht. De Omgevingswet kent twee soorten zorgplicht:

  • algemene zorgplicht: iedereen moet schade aan de natuur zoveel mogelijk voorkomen; 
  • specifieke zorgplicht: een ecoloog (deskundige op het gebied van natuur, planten en dieren) kan extra maatregelen verplicht stellen.

Dit kan ook als u geen vergunning nodig heeft.

Natuurnetwerk Limburg (NNL)

Het Natuurnetwerk Limburg is een netwerk van natuurgebieden die met elkaar verbonden zijn. Zo kunnen dieren en planten zich beter verspreiden.

In de gemeente Gennep horen onder andere deze gebieden hierbij:

  • de Natura 2000-gebieden (Europees beschermde natuurgebieden); 
  • het Niersdal; 
  • het Heijense Bos; 
  • de Gebrande Kamp; 
  • de strook langs het Reichswald.

De regels voor beschermde soorten gelden zowel binnen als buiten deze gebieden.

Soortenmanagementplan

Wilt u uw woning isoleren? Dan kunt u te maken krijgen met beschermde dieren, zoals vogels of vleermuizen. Bij spouwmuurisolatie (isolatie in de ruimte tussen de binnen- en buitenmuur) en dakisolatie is vaak onderzoek nodig.

De provincie staat tijdelijk toe dat inwoners natuurvriendelijk isoleren zonder vooraf onderzoek te doen. Dit mag alleen als u werkt met een gespecialiseerd isolatiebedrijf. Dit bedrijf zorgt ervoor dat dieren veilig kunnen vertrekken en dat er nieuwe nest- of verblijfplaatsen beschikbaar zijn.

De gemeente Gennep werkt aan een soortenmanagementplan (een plan waarin staat hoe beschermde dieren worden beschermd bij werkzaamheden, zoals isoleren).

Naar verwachting is dit plan eind 2027 klaar. Daarna kunnen inwoners in veel gevallen isoleren zonder apart onderzoek.

Overtreding melden

Ziet u dat iemand schade veroorzaakt aan beschermde planten of dieren? Bijvoorbeeld door bomen te snoeien terwijl vogels nesten hebben? Dan kan sprake zijn van een overtreding van de Omgevingswet (het niet naleven van de regels uit de wet).

U kunt dit melden bij de Provincie Limburg of de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).